Komisja Europejska zatwierdziła, zgodnie z unijnymi zasadami pomocy państwa, pakiet pomocy mający na celu wsparcie budowy i eksploatacji pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce. Elektrownia jądrowa o mocy 3 750 MW ma zostać uruchomiona w drugiej połowie lat 30. naszego wieku. Projekt odgrywa kluczową rolę w polskiej strategii dekarbonizacji produkcji energii elektrycznej.

Polski środek pomocy

We wrześniu 2024 r. Polska powiadomiła Komisję o swoim planie wsparcia państwowej spółki Polskie Elektrownie Jądrowe sp. z o.o. . („PEJ”) w budowie i eksploatacji nowej elektrowni atomowej w Lubiatowie-Kopalinie. Elektrownia będzie się składać z trzech reaktorów jądrowych, każdy o mocy 1 250 MW. Łączne wydatki kapitałowe na projekt mają wynieść około 42 mld euro (178 mld zł) w ujęciu nominalnym.

Polska planuje przyznać bezpośrednie wsparcie cenowe w postaci dwukierunkowego kontraktu różnicowego zapewniającego elektrowni stabilne dochody przez okres 40 lat. Kontrakt różnicowy przewiduje, że państwo polskie zapłaci PEJ, jeśli ceny rynkowe spadną poniżej ceny wykonania, która zostanie określona zgodnie z jasną metodyką zweryfikowaną przez Komisję. Jeśli zaś ceny rynkowe przekroczą cenę wykonania, PEJ zapłaci różnicę państwu. Beneficjent skorzysta również z zastrzyku kapitałowego pokrywającego około 30 proc. kosztów projektu oraz z gwarancji państwowych pokrywających 100 proc. długu zaciągniętego przez PEJ na finansowanie projektu, co odzwierciedla założenie Polski dotyczące jego struktury finansowej.

Postępowanie wyjaśniające Komisji

W grudniu 2024 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w sprawie proponowanego przez Polskę pakietu wsparcia dla projektu w zakresie energetyki jądrowej. W ramach tego postępowania Komisja chciała przede wszystkim ocenić adekwatność i proporcjonalność pomocy, możliwe zakłócenia na rynkach energii elektrycznej oraz zgodność środka pomocy z odpowiednimi przepisami prawa UE.

W trakcie postępowania wyjaśniającego Komisja otrzymała szereg uwag od zainteresowanych stron trzecich. W uwagach tych wyrażono szerokie poparcie dla projektu i podkreślono jego strategiczne znaczenie dla długoterminowych celów Polski w zakresie bezpieczeństwa energetycznego i dekarbonizacji.

W trakcie szczegółowego postępowania wyjaśniającego Polska dokonała przeglKontekst

Zgodnie z TFUE państwa członkowskie mogą swobodnie określać swój koszyk energetyczny, warunki wykorzystania swoich zasobów energetycznych oraz ogólną strukturę swoich dostaw energii. Decyzja o promowaniu energii jądrowej należy do kompetencji krajowych.

Oceny pomocy państwa na wsparcie energii jądrowej można dokonać bezpośrednio na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, który umożliwia państwom członkowskim ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych na określonych warunkach. Środek pomocy musi być konieczny i proporcjonalny i nie może wpływać niekorzystnie na warunki wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem. Po wejściu w życie w lipcu 2024 r. nowych przepisów dotyczących struktury rynku energii elektrycznej Komisja ocenia również zgodność z zasadami projektowania dwukierunkowych kontraktów różnicowych, które to zasady określono w rozporządzeniu 2024/1747.

Więcej informacji

Wersja jawna decyzji zostanie udostępniona pod numerem sprawy SA.109707 w rejestrze pomocy państwa na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji po wyjaśnieniu wszelkich kwestii związanych z poufnością. Wykaz nowych decyzji dotyczących pomocy państwa opublikowanych w internecie i Dzienniku Urzędowym zamieszczany jest w cotygodniowym biuletynie internetowym dotyczącym konkurencji.ądu kluczowych elementów pakietu pomocy w odpowiedzi na zastrzeżenia Komisji.

W celu zapewnienia, aby pomoc była odpowiednia, proporcjonalna i nie zakłócała nadmiernie konkurencji na rynku wewnętrznym, Polska zobowiązała się do wprowadzenia szeregu istotnych dostosowań:

• ograniczono czas trwania bezpośredniego wsparcia cenowego: okres obowiązywania kontraktu różnicowego skrócono z 60 do 40 lat;
• zweryfikowano wzór, zgodnie z którym obliczane jest wynagrodzenie: zmieniono założenia kontraktu różnicowego w celu zapewnienia silnych zachęt dla PEJ do wydajnej eksploatacji elektrowni i korzystania ze swoich zdolności do reagowania na sygnały rynkowe. Założenie, zgodnie z którym elektrownia jest wynagradzana za swoją gotowość do wytwarzania energii elektrycznej, a nie za produkcję energii, pomaga ograniczyć zakłócenia i uniknąć sytuacji, w której z rynku wypierane są OZE. Wspiera też bardziej wydajny i zdekarbonizowany system elektroenergetyczny;
• dostosowano cenę wykonania do luki w finansowaniu projektu: na potrzeby kontraktu różnicowego Polska ustali cenę wykonania za pomocą modelu „zdyskontowanego przepływu pieniężnego”. Model ten uwzględnia zastrzyk kapitałowy i udzielone gwarancje państwowe. Zapewnia też, że całkowita pomoc nie przekroczy luki w finansowaniu projektu. Ten model finansowy gwarantuje również, że stopa zwrotu uzyskiwana przez PEJ będzie dostosowana do poziomu, jakiego wymagaliby inwestorzy rynkowi w przypadku porównywalnego projektu. W ten sposób zapewnia się proporcjonalność pomocy państwa.

Aby zapobiec nadmiernej rekompensacie, Polska wprowadziła specjalny mechanizm kontroli, w ramach którego PEJ musi podzielić się z państwem wszelkimi dodatkowymi zyskami powyżej poziomu niezbędnego do osiągnięcia rynkowej stopy zwrotu. Mechanizm ten będzie miał zastosowanie przez cały okres eksploatacji elektrowni. Ponadto Polska będzie przeprowadzać regularne przeglądy jasno określonego zestawu zmiennych determinujących koszty i wykorzystanych w modelu finansowym do określania ceny wykonania. Proces ten zagwarantuje, że niepewność dotycząca kapitału i kosztów operacyjnych projektu nie spowoduje, że beneficjent pomocy otrzyma nadmierną rekompensatę.

Aby ograniczyć ryzyko związane z koncentracją na rynku i zapobiec przenoszeniu pomocy na konsumentów, Polska zgodziła się na rygorystyczne warunki dotyczące obrotu energią elektryczną. Przez cały okres eksploatacji elektrowni co najmniej 70 proc. rocznej produkcji energii elektrycznej tego obiektu będzie sprzedawane na otwartej giełdzie energii obejmującej rynki dnia następnego i bieżącego oraz rynek terminowy. Pozostała produkcja może być sprzedawana w drodze aukcji prowadzonych na obiektywnych, przejrzystych i niedyskryminacyjnych warunkach. Polska zobowiązała się również do zapewnienia, aby spółka PEJ była prawnie i funkcjonalnie niezależna od innych głównych operatorów na polskim rynku energii elektrycznej.

Na tej podstawie Komisja stwierdziła, że zgłoszony przez Polskę środek jest zgodny z unijnymi zasadami pomocy państwa.

Kontekst

Zgodnie z TFUE państwa członkowskie mogą swobodnie określać swój koszyk energetyczny, warunki wykorzystania swoich zasobów energetycznych oraz ogólną strukturę swoich dostaw energii. Decyzja o promowaniu energii jądrowej należy do kompetencji krajowych.

Oceny pomocy państwa na wsparcie energii jądrowej można dokonać bezpośrednio na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, który umożliwia państwom członkowskim ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych na określonych warunkach. Środek pomocy musi być konieczny i proporcjonalny i nie może wpływać niekorzystnie na warunki wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem. Po wejściu w życie w lipcu 2024 r. nowych przepisów dotyczących struktury rynku energii elektrycznej Komisja ocenia również zgodność z zasadami projektowania dwukierunkowych kontraktów różnicowych, które to zasady określono w rozporządzeniu 2024/1747.

Więcej informacji

Wersja jawna decyzji zostanie udostępniona pod numerem sprawy SA.109707 w rejestrze pomocy państwa na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji po wyjaśnieniu wszelkich kwestii związanych z poufnością. Wykaz nowych decyzji dotyczących pomocy państwa opublikowanych w internecie i Dzienniku Urzędowym zamieszczany jest w cotygodniowym biuletynie internetowym dotyczącym konkurencji.

Źródło: Komunikat prasowy Komisji Europejskiej z dnia 9 grudnia 2025 r.