Komisja reaguje na informacje zwrotne otrzymane od przemysłu i proponuje środki, których celem jest wyeliminowanie luk, a tym samym zapobieżenie obchodzeniu przepisów oraz zwiększenie skuteczności unijnego mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM). Począwszy od 1 stycznia 2028 r. zakres CBAM zostanie rozszerzony o niektóre produkty rynku niższego szczebla wymagające intensywnego wykorzystania stali i aluminium. Komisja proponuje również środki zmierzające do wyeliminowania luk, co ma zapobiec obchodzeniu przepisów. Tymczasowy system wsparcia jest wprowadzany w odpowiedzi na apel zainteresowanego sektora. System ma chronić unijnych producentów narażonych na ucieczkę emisji, nagradzać czystsze przedsiębiorstwa na całym świecie i wspierać sprawiedliwe i konkurencyjne środowisko.

W przedstawionych dziś wnioskach uwzględniono również obawy wyrażane przez zaufanych partnerów międzynarodowych, którzy skorzystają z pewnych uproszczonych i elastycznych rozwiązań. We wnioskach wprowadzono koncepcję równoważności podatku od emisji dwutlenku węgla i odliczania opłat oraz przewidziano nową klauzulę dopuszczającą negocjowanie środków ułatwiających wymianę handlową, takich jak wzajemne uznawanie wiarygodnych jednostek akredytujących. Przewidziano także nowe mechanizmy regulujące równoważność odliczania opłat za emisję gazów cieplarnianych.

Rozwiązania te umocnią rolę, jaką CBAM pełni w upowszechnianiu dekarbonizacji poza granicami UE. Wsparciem posłużą przy tym działania informacyjne i pomoc techniczna. Potwierdza to opublikowane dziś sprawozdanie z przeglądu CBAM.

Zaproponowane środki:

Rozszerzenie zakresu na produkty rynku niższego szczebla

Unijny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM) jest obecnie ukierunkowany na materiały podstawowe, takie jak aluminium, cement, energia elektryczna i stal.

Od 2028 r. importerzy będą uiszczać opłatę emisyjną za emisje związane z tymi towarami, co wyrówna warunki działania w stosunku do materiałów produkowanych w UE i podlegających unijnemu systemowi handlu uprawnieniami do emisji (ETS). Jest to zabezpieczenie przed ucieczką emisji, jednak zwiększa koszty ponoszone przez unijnych producentów wykorzystujących te materiały w produktach rynku niższego szczebla (np. w pralkach). Produkcja może być przenoszona do krajów o mniej restrykcyjnej polityce klimatycznej lub towary unijne mogą być zastępowane importowanymi towarami o dużej emisji dwutlenku węgla.

Aby temu przeciwdziałać, Komisja planuje rozszerzyć zakres CBAM na 180 produktów wymagających intensywnego wykorzystania stali i aluminium, takich jak maszyny i urządzenia. Zapewni to ograniczenie emisji, a nie ich przenoszenie.

Zdecydowana większość towarów niższego szczebla, których to dotyczy (94 proc.), to produkty w przemysłowym łańcuchu dostaw o wysokiej zawartości stali i aluminium (średnio 79 proc.), stosowane w maszynach ciężkich i w sprzęcie specjalistycznym, np. mocowania z metali nieszlachetnych, cylindry, grzejniki przemysłowe lub maszyny do odlewania. Niewielka część przedmiotowych produktów rynku niższego szczebla (6 proc.) to artykuły gospodarstwa domowego. Unijny producent takich produktów rynku niższego szczebla może stanąć w obliczu zwiększonych kosztów materiałów z aluminium i stali wykorzystywanych w procesie produkcji.

Dodatkowe środki przeciwdziałające obchodzeniu przepisów

Opierając się na wnioskach wyciągniętych w okresie przejściowym, Komisja Europejska wzmacnia strategie służące eliminowaniu ryzyka obchodzenia przepisów, które zostało nakreślone w „Planie działania w zakresie stali i metali” oraz które zgłaszały zainteresowane strony podczas konsultacji.

Promując wykorzystanie złomu w celu ograniczania emisji związanych z produktami energochłonnymi, Komisja uwzględnia obecnie w obliczeniach CBAM przedkonsumenckie odpady w postaci złomu stalowego i aluminiowego. Zapewnia to sprawiedliwe ustalanie opłat za emisję gazów cieplarnianych – zarówno w odniesieniu do towarów wyprodukowanych w UE, jak i towarów importowanych.

Kluczowe propozycje obejmują rozszerzenie wymogów sprawozdawczych w celu lepszej identyfikowalności towarów objętych CBAM oraz rozwiązanie problemu niewłaściwego deklarowania intensywności emisji. Komisja zyskuje uprawnienia do zwalczania opartych na dowodach przypadków nadużyć polegających na obchodzeniu obowiązków finansowych wynikających z CBAM, żądania dodatkowych dowodów w sytuacji, gdy podane wartości są niewiarygodne, oraz uwzględniania w takich szczególnych przypadkach wartości krajowych.

Tymczasowy fundusz dekarbonizacji

Komisja Europejska uruchomiła fundusz, który będzie tymczasowo wspierać unijnych producentów towarów objętych CBAM i pozwoli na ograniczanie ryzyka ucieczki emisji. Celem jest przeciwdziałanie utracie konkurencyjności na rynkach państw trzecich, na których towary unijne mogą być zastępowane tańszymi alternatywami o większej intensywności emisji, potencjalnie zwiększając poziom emisji w ujęciu globalnym.

Z funduszu zwracana będzie część kosztów emisji w ramach unijnego ETS w odniesieniu do towarów, które nadal są narażone na ryzyko ucieczki emisji, przy czym wsparcie będzie uzależnione od wykazanych wysiłków na rzecz dekarbonizacji.

Finansowanie będzie pochodzić z wkładów państw członkowskich, które to wkłady stanowią 25 proc. dochodów ze sprzedaży certyfikatów CBAM w latach 2026 i 2027. Pozostałe 75 proc. będzie pochodzić z zasobów własnych UE.

Sprawozdanie z przeglądu CBAM

Komisja opublikowała również sprawozdanie z wdrażania CBAM w okresie przejściowym, tj. od października 2023 r. do końca 2025 r. W sprawozdaniu oceniono wkład CBAM w przeciwdziałanie ucieczce emisji oraz wspieranie procesu wprowadzania opłat za emisję gazów cieplarnianych na poziomie globalnym, a także przeanalizowano zarządzanie, administrację i egzekwowanie, jak również międzynarodowy wymiar CBAM.

W ustaleniach podkreślono, że CBAM jest kluczowym czynnikiem wspierania dekarbonizacji w państwach spoza UE, częściowo za sprawą działań informacyjnych oraz pomocy technicznej zapewnianej w celu ułatwienia wdrażania. W sprawozdaniu przedstawiono ponadto plan działania w zakresie wdrażania oraz środki towarzyszące niezbędne do zapewnienia – od 2026 r. – wydajnego i skutecznego systemu w ostatecznej wersji.

Kontekst

CBAM jest środkiem ochrony środowiska i ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia unijnego celu klimatycznego, jakim jest neutralność klimatyczna do 2050 r. Opracowano go zgodnie ze zobowiązaniami wynikającymi z porozumienia paryskiego. W ramach ETS ustalane są ceny produkcji dwutlenku węgla na terytorium UE, natomiast CBAM obciąża ceną producentów, którzy sprzedają swoje towary w Europie. Mechanizm CBAM został uruchomiony – na okres przejściowy – w październiku 2023 r. Umożliwił on przewidywalną i proporcjonalną transformację zarówno dla przedsiębiorstw z UE, jak i spoza UE. Od 1 stycznia 2026 r., po dwóch latach okresu przejściowego, stopniowo wprowadzane będzie dostosowanie finansowe CBAM. Będzie ono odzwierciedlać stopniowe wycofywanie bezpłatnych uprawnień w ramach unijnego ETS, które będzie realizowane do 2034 r.

Źródło: Komunikat prasowy Komisji Europejskiej z dnia 17 grudni 2025 r.