Komisja przedstawia dziś nową strategię antynarkotykową i plan zwalczania handlu narkotykami, a także zaktualizowane przepisy dotyczące monitorowania i kontrolowania prekursorów narkotyków. Zapowiedziane przez przewodniczącą Ursulę von der Leyen w wytycznych politycznych strategia i plan należą do kluczowych rezultatów w ramach europejskiej strategii bezpieczeństwa wewnętrznego ProtectEU. Określono w nich kompleksową reakcję UE na wyzwania w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia oraz wyzwania społeczne i środowiskowe związane z handlem i używaniem niedozwolonych środków odurzających.

Handel narkotykami stanowi globalną działalność przestępczą i poważne zagrożenie dla dobrostanu Europejczyków, a także dla bezpieczeństwa całej Europy. Niedozwolone środki odurzające, takie jak kokaina i narkotyki syntetyczne nadal pozostają przyczyną przemocy, korupcji i eksploatowania legalnej gospodarki. Handlarze narkotyków opracowali nowe metody ze stale zmieniającymi się szlakami przemytu, działając na całym świecie i coraz częściej w przestrzeni internetowej. Jednocześnie nadużywanie narkotyków stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego, ponieważ wraz z pojawieniem się nowych substancji wzrasta ryzyko przypadków zatruć i przedawkowania. Szczególnie narażone są dzieci i młodzież. Ponadto produkcja narkotyków powoduje znaczne szkody w środowisku, m.in. za sprawą toksycznych odpadów. Ta zmieniająca się dynamika wymaga bardziej zdecydowanej i skoordynowanej reakcji w całej UE.

W strategii antynarkotykowej przyjęto wielowymiarowe i ogólnospołeczne podejście skoncentrowane na 5 kluczowych obszarach:

*** Poprawa gotowości i reagowania na zagrożenia związane z narkotykami**, dzięki ulepszonemu gromadzeniu danych, monitorowaniu, wczesnemu ostrzeganiu i środkom szybkiego reagowania na szczeblu unijnym i krajowym. Agencja UE ds. Narkotyków (EUDA) z nowym, wzmocnionym zakresem kompetencji będzie odgrywać kluczową rolę we wspieraniu państw członkowskich poprzez identyfikację nowych substancji psychoaktywnych, wydawanie szybkich ostrzeżeń i ocenę zagrożeń stwarzanych przez opioidy syntetyczne o dużej sile działania.

• Ochrona zdrowia publicznego, dzięki wzmożonym działaniom profilaktycznym, środkom leczenia i reintegracji, w tym w ramach inicjatywy „Zdrowsi razem”. EUDA będzie wspierać państwa członkowskie poprzez dostarczanie praktycznych wytycznych i działania podnoszące świadomość.
• Zwiększenie bezpieczeństwa za pomocą bardziej rygorystycznych przepisów przeciwko przestępczości zorganizowanej oraz oceny obowiązującej decyzji ramowej w sprawie nielegalnego handlu narkotykami do 2026 r. Główne działania obejmują zacieśnienie współpracy publiczno-prywatnej w celu poprawy wykrywania narkotyków przemycanych za pośrednictwem usług pocztowych i doręczania paczek do UE, a także nową strategię UE w sprawie portów, która zwiększy bezpieczeństwo i odporność naszych portów, a także łańcuchów dostaw na nielegalny handel narkotykami.
• **Środki mające na celu zapobieganie szkodom związanym z narkotykami **skoncentrowane na ochronie młodych ludzi przed werbowaniem w szeregi przestępczości zorganizowanej (np. za pomocą nowych unijnych narzędzi i nowego planu działania UE w zakresie ochrony dzieci przed przestępczością), a także na ograniczaniu szkód wyrządzanych społeczeństwu, społecznościom lokalnym i środowisku. Obejmuje to wsparcie ze strony EUDA w zakresie interwencji na rzecz redukcji szkód i środków zapobiegania przestępczości.
• Silniejsze partnerstwa z państwami trzecimi, aby wzmocnić i rozszerzyć sojusze międzynarodowe, a także zwiększyć współpracę operacyjną, pomoc techniczną i budowanie potencjału. Globalna współpraca ma fundamentalne znaczenie dla zwalczania siatek przemytniczych, które działają ponad granicami i szybko dostosowują swoje szlaki i metody. Komisja i państwa członkowskie zintensyfikują również współpracę ze społeczeństwem obywatelskim i sektorem prywatnym.

Plan działania UE przeciwko nielegalnemu handlowi narkotykami uzupełnia strategię antynarkotykową i obejmuje 19 kluczowych działań operacyjnych w sześciu obszarach priorytetowych mających na celu:

*** Dostosowanie się do zmieniających się szlaków i metod wykorzystywanych przez siatki przestępcze**, również dzięki Fronteksowi i Europolowi, które zwiększą wsparcie, aby pomóc państwom członkowskim w wykrywaniu nielegalnego handlu narkotykami na granicach zewnętrznych, w tym w rozwiązaniu problemu wykorzystywania przez przestępców szybkich łodzi motorowych. Aby przeciwdziałać nielegalnemu przemytowi drogą morską rozszerzone zostaną również operacje Morskiego Centrum Analiz i Operacji ds. Zwalczania Narkotyków (MAOC-N).

• Zapobieganie przestępczości i ograniczenie przemocy związanej z narkotykami, w szczególności wśród młodych ludzi, np. dzięki ogólnounijnej platformie łączącej ekspertów z całej Europy, aby zwalczać werbowanie w przestrzeni internetowej.
• Zacieśnienie współpracy między organami ścigania, organami sądowymi i celnymi, aby umożliwić lepszą wymianę informacji i wspólne przeprowadzanie analiz. Europol będzie pomagać państwom członkowskim w wykrywaniu i prowadzeniu dochodzeń w sprawie nielegalnego handlu narkotykami w internecie przez monitorowanie rynków narkotyków, analizowanie i sygnalizowanie podejrzanych działań.
• Sprostanie wyzwaniu, jakim są narkotyki syntetyczne i prekursory narkotyków: EUDA będzie wspierać państwa członkowskie pod kątem operacyjnym za pomocą nowej ogólnounijnej bazy danych substancji, tak aby państwa członkowskie mogły lepiej identyfikować nowo pojawiające się substancje, oraz za pomocą nowych wytycznych i szkoleń dla organów ścigania na temat sposobów wykrywania i likwidacji miejsc produkcji nielegalnych narkotyków syntetycznych.
• Poczynienie postępów w zakresie badań naukowych, rozwoju i innowacji, w tym za pośrednictwem nowego kampusu badań naukowych i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa, który ma zostać uruchomiony w 2026 r., ze szczególnym uwzględnieniem przyspieszenia przejścia od badań naukowych do wdrażania ich wyników.
• Zacieśnienia współpracy międzynarodowej i dalszego umacniania partnerstw z kluczowymi krajami, w tym poprzez wspólne dochodzenia prowadzone przez organy ścigania państw członkowskich i krajów partnerskich, aby wzmocnić odporność portów na przemyt narkotyków i przerwać szlaki ich przemytu.

Monitorowanie i kontrola prekursorów narkotyków

Komisja proponuje dziś także wprowadzenie nowych przepisów, które sprawią, że monitorowanie i kontrola prekursorów narkotyków i projektowanych prekursorów narkotyków stanie się bardziej przejrzysta, prostsza i zdigitalizowana. Prekursory narkotyków są często przekierowywane i przemycane przez środowisko przestępcze, aby produkować narkotyki syntetyczne i nowe substancje psychoaktywne, co stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego.

Wniosek obejmuje nowe środki, takie jak zgłaszanie w czasie rzeczywistym znaczących przejęć prekursorów narkotyków, procedura w trybie pilnym w celu szybszego kontrolowania substancji, a także zakaz projektowanych prekursorów narkotyków, co znacznie ograniczy ich dostępność do nielegalnego wytwarzania narkotyków. Jednocześnie inicjatywa uprości i zdigitalizuje procesy legalnego handlu, zapewniając rozwój przemysłu bez nadmiernych obciążeń regulacyjnych.

Kontekst

W strategii antynarkotykowej określono dalsze działania, które chronią dobrostan obywateli, zdrowie publiczne i bezpieczeństwo oraz zwiększają gotowość i reagowanie UE na obecne i przyszłe wyzwania związane z narkotykami. Plan działania uzupełnia tę strategię i obejmuje 19 działań priorytetowych ukierunkowanych na zwiększenie bezpieczeństwa, przerwanie szlaków i modeli biznesowych przemytników narkotyków. Działania te będą jednocześnie wspierać wysiłki na rzecz ograniczenia szkód związanych z narkotykami oraz wzmocnienia współpracy międzynarodowej i partnerstw. Zaktualizowane przepisy dotyczące prekursorów narkotyków mają na celu zapobieganie ich stosowania do produkcji narkotyków przy jednoczesnej modernizacji i uproszczeniu kontroli legalnych przedsiębiorstw.

Nowa strategia i plan działania opierają się na poprzedniej strategii i planie działania UE na lata 2021–2025 oraz ich ocenie, a także na ścisłej współpracy z państwami członkowskimi i konsultacjach ze społeczeństwem obywatelskim (w szczególności z Forum Społeczeństwa Obywatelskiego ds. Narkotyków) i agencjami UE. Proponowane środki uzupełniają cele strategii na rzecz unii gotowości, Europejskiej Unii Zdrowotnej oraz unijnych ram bezpieczeństwa zdrowotnego.

Źródło: Komunikat prasowy Komisji Europejskiej z dnia 4 grudnia 2025 r.